Contrapunt

Anna Enquist schreef een boek met de naam Contrapunt. Het is een traag boek, geënt op de Goldberg variaties van Bach. Dat zijn er 29. Dan een quod libet, dat is een stuk dat je naar eigen inzicht kunt spelen. Daarna volgt een Da Capo. Er zijn dan ook 31 hoofdstukken in het boek.

De eerste hoofdstukken weven herinneringen aan haar dochter aaneen, herinneringen aan haar gezin ook, maar vooral aan haar dochter. Je weet niet waarom. Tot ze in hoofdstuk 29 vertelt dat haar dochter sterft. Het is echt gebeurd. Peter C wist dat dat was bij de Bijenkorf, een vrachtwagen, dode hoek, ze was op weg naar celloles. Dan begin je het te begrijpen.

In hoofdstuk 30, het quod libet, zegt ze dat Bachs zoon Bernhard, de vierde van Bachs eerste vrouw Maria Barbara volgens Anna Enquist, is overleden op diens 24e. Een zoon Bernhard moet volgens Wikipedia zijn: Johann Gottfried Bernhard Bach, zijn 6e kind, die inderdaad zoals in het boek van Enquist staat op 24 jarige leeftijd stierf, na de muziek eraan te hebben gegeven voor een leven van schulden en een onafgemaakte rechtenstudie. Enquist betrekt de dood van die Bernhard op de beleving die Bach zou hebben gehad bij de Goldbergvariationen, parallel of contrapuntisch aan de beleving van Enquist bij de dood van haar dochter.
Zou dat werkelijk vergelijkbaar zijn? Maar het is een quod libet, tenslotte.
In hoofdstuk 31 ten slotte speelt ze in het boek de Aria da Capo, nu volledig doorleefd, ter nagedachtenis van haar dochter. De muziek als troost en afscheid.

Dat doet me denken aan Kerstavond 1999. Wij hadden zojuist bericht gekregen dat broer Huib was omgekomen door eigen hand, de dag daarvoor al, en hij was al begraven in het verre Paraguay.
Mijn geliefde pianist en ik voelden ons ondanks de afstand in plaats en emotie geraakt en wij togen direct naar de Woudkapel, waar ik vrije toegang toe had in die tijd. Het was al laat, tegen elven 's avonds.
Daar, in de stilte, hadden wij behoefte om samen het lied 'Abendempfindung an Laura' van Mozart ten gehore te brengen, een lied dat een afscheidsgroet is van een gestorvene, die vraagt om een traan van de achterblijvers en een viooltje op zijn graf. Kijk met een bezielde blik op mij neer, vraagt de dode; jouw traan zal de mooiste parel in mijn diadeem zijn.

Dat zongen wij daar in de Woudkapel en we keken met een bezielde blik op Huib neer. Hij had een zwaar leven gehad, wij voelden op dat moment zeer met hem mee. De muziek was ons een troost en een afscheid.