Intellectuelen onder elkaar

Vrijdag bijna 2 weken geleden was er in mijn dorp een lezing, te houden door de intellectueel, oud-politicus en hoogleraar enz enz Frits Bolkestein. Een buitenkans, want deze man is niet zomaar een spreker. Zijn lezing werd gehouden in een boekhandel, en werd goed bezocht.

Hij stond achter het katheder, rechtop en gestreng ogend, met een grote helderheid over zijn nieuwste boek, De Intellectuele verleiding. Dit was direct na de val van het kabinet wel pikant.

Hij gaf aan hoe hij de westerse cultuur ziet wegzinken in een algemeen gevoel van minderwaardigheid. Hij ziet deze ontstaan uit de calvinistische schuldgedachte, en het christelijke idee in het algemeen van 'wie zich verhoogt, zal vernederd worden, wie zich vernedert, zal verhoogd worden'. Dit christelijke gedachtengoed zit er ondanks eeuwen van verlichting ingehamerd, denkt Bolkestein. Maar geloven, dat doen we niet meer. 
Dat leidt er ook toe dat we christenen in moslimlanden in de steek laten. Zij worden schandelijk gediscrimineerd, en wat doen wij? we roepen dat de Palestijnen het zo moeilijk hebben. 

Hij noemde ook enkele andere ontwikkelingen die tot deze ont-ideologisering van onze maatschappij leiden. Tot mijn verbazing noemde hij niet, de enorme bevolkingsgroei en de toegenomen welvaart. Deze twee zijn mi. hieraan evenzeer debet: de bevolkingsgroei doordat we met zijn allen veel meer op een kluitje zitten en veel meer individueel gaan denken - en niet zoals de verlichte liberale individu - en de toegenomen welvaart, omdat er de facto niets te wensen over is gebleven. Ideeën worden gevoed door gebrek - door behoefte.  Wij zijn zo welvarend dat we geen echte behoefte meer hebben. Onze ideeën verschralen door overvloed. 


Over dit probleem sprak hij indirect wel: hij had het over de valse behoeften in deze maatschappij. En wat is de hele marketing business anders dan het creëren van valse behoeftes. Het gaat nooit meer om iets wat we echt nodig hebben, maar om flauwekul die ons eeuwige jeugd, eindeloze gezondheid of vrijdom van zorgen voorspiegelt. Want is een I-pod een echte behoefte? alweer een nieuwe chipssoort, een cruise? Natuurlijk niet. 


Wat me ook trof was dat hij de vernieuwende wetenschappers en kunstenaars graag jong ziet (Einstein, Mozart) en politici ervaren (André Gide, Bolkestein). Dit in verband met het soort van prestatie dat ze willen bereiken, vernieuwing tegenover besturing.

Een man met een zeer brede blik. Al met al een zeer inspirerende en boeiende avond die noopt tot het lezen van werk van Bolkestein.