Volgens het verhaal was er een klein meisje, achter de struiken verborgen, dat zag hoe deze heldhaftige sint werd overvallen door Friese rabauwen en zijn brevier hief ter verdediging. Suikerzoet staat het op de plakkaten in Dokkum: slechts met het woord Gods wilde deze rots van vroomheid zich verdedigen. Het mocht niet baten, zoals wij allen te leren kregen, hij bezweek.
De schilder denkt er anders over. In de kathedraal van Fulda, waar Bonifatius groot is geworden, hangt een uitbeelding van deze gebeurtenis. Mogelijk heeft de bisschop erover heen gekeken, maar ik zie daar een doodsbenauwde kerel die het enige dat hij heeft, zijn boek, voor zich houdt om de doodklap op te vangen. Geen heldhaftigheid, geen vroomheid, gewoon een oude man die zijn laatste uurtje weet aangebroken.
Hij was tenslotte al in de 70. Je moet hem nageven, het was een rijk leven en hij is in het harnas gestorven.
Jammer alleen dat met de kerstening van Europa die mooie Noordse cultuur is verdwenen. Een cultuur waarin de vrouw een belangrijke plaats innam, bezit kon hebben en over het algemeen de leiding had over de boerderij, terwijl manlief vocht, zoop of verhalen vertelde en zorgde voor het vee. Ze droeg mooie juwelen, die hij van verre voor haar meenam en ze stond hoog in aanzien. Ook zij kon een zwaard of toch minstens een dolk hanteren, als het nodig was.
Ik blijf het moeilijk vinden. Met de introductie van het christendom is het leven in dienst van het hiernamaals geïntroduceerd. Het heden kwam minder in aanzien te staan, de natuur werd niet meer vereerd maar verguisd. De middeleeuwers zagen hun ideale bestaan als dat van een stadsmens. Niet voor niets dachten ze aan de hemel als aan een Stad, het hemelse Jeruzalem. Daar voelde men zich veilig, niet (al te) bedreigd door Toutatis, Wotan, wolven en beren, rovers en ziektes.
Jammer, vind ik, met onze huidige kennis. Maar het christendom bracht ook lezen en schrijven, zonder welke ik me het leven niet kan voorstellen. Verhalen vertellen is natuurlijk een bijzonder talent geweest van de oude Germanen, maar je leert er niet echt van. Kennis doe je pas op na het opschrijven en overdragen van observaties. Die traditie is geboren met de kerstening. De eerste geboekstaafde wetenschapper van het christelijke west-Europa was de opvolger van Bonifatius, de nieuwe abt van Fulda (want dat was Bonifatius voor hij heilig werd) namelijk Hrabanus Maurus. Deze schreef onder andere het intrigerende De Rerum Naturae, een boek voor persoonlijk gebruik waarin hij zijn observaties van de natuur neerlegde. (In Wikipedia is sprake van De Rerum Natura, in het Middeleeuws Beestenboek is sprake van De Rerum Naturis, volgens mij moet het De Rerum Naturae zijn, wie weet het?)
Dit alles overdacht ik bij mezelf, op een doordeweekse dag met hagel in Dokkum.
Toch wel een lief stadje in het hoge noorden.
Toch?
No comments:
Post a Comment