Friday, October 17, 2014

Toverij

Onlangs las ik het boek van de drie Blokkers 'Nederland in twaalf moorden.' Een merkwaardige insteek maar vooruit, het is ook een insteek. De Heren Blokker beschrijven daarin geschiedenis van ons land vanuit verhalen die we vaak wel kennen, zoals het meisje van Yde - een offer, misschien, in onze vroegste cultuur. Ook Johan van Oldenbarnevelt komt aan de orde, met de waanzinnige hang naar Oranje in een crisistijd en waar 'het volk' alle redelijkheid voor overboord gooide. Dat terwijl de Oranjes er eerder aan bijdroegen dan dat ze de crisis oplosten. U weet wel, 1672, reddeloos, redeloos, radeloos. Vier vijanden die Holland tegelijk aanvielen.

Dat dit blog dat boek noemt, komt vanwege een korte opmerking tussen de geschiedenissen door die ik heel opmerkelijk vond. Het stuk kwam op de RK godsdienst die in de tijd van Filips II natuurlijk onder druk stond. Blokker schreef in een tussen zin dat de term 'Hocus Pocus' een verbastering zou zijn van 'Hoc est corporus meus' uit de RK eucharistie. Niet zozeer van die tijd maar van vroeger nog, de alchemistische tijd natuurlijk. Prachtig om te lezen dat de riten werden vervormd tot een toverformule want wat is het eigenlijk anders? Dit grote leerstuk van de RK Kerk is nou net een van de splijtzwammen geworden in het christendom. Protestanten weigerden om het lichaam van Christus op te eten. Ik geef ze geen ongelijk.

Toen keek ik ook weer eens naar de formule 'Abracadabra'. Daar lopen de meningen uiteen. De ene  uitleg zegt dat het uit het Hebreeuws komt (Ha brakha dabra = de zegen is gesproken), weer een andere zegt Aramees (Avrah KaDabra = ik schep met mijn woord) een ander heeft het over de gnostische Basiliden die er Abraxas mee aanriepen. Het was geassocieerd met genezing.
In elk geval, Quintus Serenus Sammonicus - de arts van Caracalla - heeft de eer het woord aan ons te hebben doorgegeven, want die schreef in de derde eeuw dat sommige malarialijders een amulet met dit woord om de nek droegen.

Nu nog 'Sim Salabim'. Amerikanen claimen dat een goochelaar deze woorden voor het eerst bij hen op TV heeft geuit, maar waarschijnlijker is dat deze term al met de kruistochten is meegenomen als verbastering van een moslim term. Saladin was een geduchte islamitische generaal tijdens de derde kruistocht, die met Richard Leeuwenhart, dus wie weet komt de term van zijn naam.

No comments: