Staphorst

Een prachtig dorp in ons land is Staphorst. Natuurlijk heeft overal de moderne tijd zijn tol geëist, maar er zijn nog altijd heel oude tradities in Staphorst. Dat gaat gepaard met diepe gevoelens van religie, maar ook met vrolijkheid. Dat was vandaag te zien op de laatste Staphorster dag van dit seizoen. Daarom stond ik vanochtend op om vijf uur, een mooie boerentijd nietwaar, en ging naar de Zomermarkt daar. Blijmoedig werd er gehaakt, genaaid, gestipt (Staphorster stipwerk), maar ook gewassen en gemangeld.

Met deze twee wel heel lieve dames wisselde ik herinneringen uit. Als jong meisje heb ik ook gemangeld. Het was een heel werk om die slinger rond te draaien met de zware natte was ertussen. Dat waren veelal luiers die net waren uitgekookt. Je moest ze ook nog netjes ertussen doen, zodat ze al bijna opgevouwen waren. Dat deden deze dames maar niet. Ze moesten ook nog op het wasbord schuieren. Ze moesten lachen. 'De eerste twee stukken zijn leuk, maar daarna liggen er nog honderd!' 

Vlak daarnaast was er een noeste, tanige boerenknecht de rogge aan het dorsen. Hij vertelde me dat de dorsknuppel (in Staphorst geen dorsvlegel) werd gemaakt uit een lange rechte tak. Deze werd enigszins recht geschaafd, daarna langdurig geweekt en dan werd ie klem gezet tussen de spanten van de boerderij. Ze duwden hem in een hoek van bijna 90 graden. Om dat te kunnen bereiken, moest er wel op het knikpunt iets extra afgeschaafd worden. Was de knuppel eenmaal klaar, dan was ie precies ergonomisch afgestemd op het meppen op de rogge. 

 

Dat vergde ook weer techniek. Eerst een harde slag - de korrels vallen van de aar - en dan een zachtere tik - de korrels zakken naar onderen, op de lemen vloer van de deel. Telkens moest je weer even de roggestelen oprakelen, om goed bij de volle aren te kunnen. Daarna was het stro over. Dat ging in de hakselaar en werd, vermengd met haver, opgevoerd aan de paarden.

Intussen zitten de dames mooi te wezen. In het Koetshuis zijn een paar prachtige exemplaren van de zilveren oorijzers. Deze gloeit in het licht als goud, maar in de zonneschijn ondersteunt de zilverkleur het wit van de kanten kappen. Soms dragen ze alleen het zwarte onderkapje. Hier is een Staphorster gezinnetje, met twee oma's zonder kanten kapje, twee kleindochters en een kleinzoon.

Op de deel kreeg ik twee kleine pannenkoeken met stroop. Mmmm! dat was lang geleden. Na nog een laatste blik op een jongeman in dracht op de fiets ging ik tevreden naar huis.