Democratie

Op TV was een fragment van een reportage: een opname vanuit een helicopter van de Akropolis te Athene. Lang geleden was ik daar, in de bakermat van wat we democratie noemen. Hoe verschillend ook met onze huidige democratie - want in dat oude Athene hadden alleen vrije mannen stemrecht, die belasting betaalden - dat systeem lag toch ten grondslag aan de gedachte van eigen oordeel door elk individu.

Wie in Athene is, gaat dus naar de Akropolis.

Daar aangekomen laat je je eerst overweldigen door de enorme afmetingen van de zuilen, de steenblokken, en de zware stilte die van dat steen uitgaat en die gecondenseerde tijd lijkt te zijn. Alsof tijd een gas is, dat bij langdurige persing door menselijke beschaving of althans menselijke rationele handelingen, in staat is om in te klinken en vloeibaar te worden, tastbaar voor wie daarvoor gevoelig is.

Daarna loop je rond over dat geheiligde stuk grond. Het is groot, maar niet zo groot dat het niet te bevatten is, de hoogte is enorm maar de lengte en breedte hebben een menselijke maat. Terwijl ik daar in de rondte liep, soms rustend op een steen tussen de zuilen, met uitzicht op de huidige stad, bekroop me het gevoel dat er iets meer aanwezig was, daar, op die vloer van overleg van oudsher. Het duurde even maar toen zag ik het.

Waar je ook keek, naar wie je ook keek, van iedereen was het gezicht te zien.

Het blijkt dat de vloer van de Akropolis gebouwd is met een bolling van een graad of 6. In het midden bol dus, aflopend naar de zijkanten. Dat betekent dat iedereen waar hij ook staat, letterlijk zijn gezicht laat zien. Dat is het wezenlijke van democratie: iedereen kan zijn gezicht laten zien, iedereen is individueel aanwezig en maakt zijn persoonlijke indruk op alle anderen. Elk mens telt.